.::ارتباطات::.

وقتی همه خواب بودند

شنبه 25 آذر 1385

نویسنده: معصومه شهبندی | طبقه بندی:سینما و تلویزویون ، 

                                

                                   

فیلم با روایت سریع و گذر از سالیان دراز ِ عشق سلیمه به سفر خانه خدا آغاز می‌شود و مخاطب درست زمانی كه بی‌بی  سلیمه به آرزویش رسیده و در حال بستن بار سفر است وارد ماجرا می‌شود. كل فیلم  روایت دو روز است . دو روزی كه از زمین تا خانه‌ی خدا، ابرها  راه است.

بی‌بی سلیمه(گلاب آدینه) كه قرار بود به سفر حج برود به علت بیماری از سفر باز می‌ماند و بچه‌های روستا و نصیر(محمدرضا فروتن) به همراه گلنار تصمیم می‌گیرند او را به سفری مجازی ببرند چرا كه می‌دانند بی‌بی خوب نمی‌بیند و فكر می‌كنند او با گوش به زیارت می‌رود.

اگر فیلم را در حوزه سینما معناگرا در نظر بگیریم كه می‌خواهد مفهومی ماورایی و معنوی را به مخاطب القاء كند سوال همیشگی نقش رسانه به خصوص سینما به عنوان رسانه دیداری و بصری در به تصویر كشیدن موضوعات دینی و اعتقادی مطرح خواهد شد .

آیا این تصویر سازی از تقدس حج می كاهد و نقش توهم زایی دارد یا نه می‌تواند مخاطب را چنان درگیر موضوع كند كه او هم سفر درونی‌ای داشته باشد. با دیدن فیلم آن را تجربه كند و لذت ببرد. سفر آنها روایتی از "آثار و ثمرات" حج است نه صرف انجام اعمال. اگر به خانه خدا می‌رویم تا او را ببینیم و زیارت كنیم فیلم سعی در تاكید بر زیارت و حس خدا در درون "خود" و "طبیعت" دارد. انتخاب تصاویر زیبای مراتع شمال و آسمان و ... حكایت از دیدن و زیارت خدا در همه جا و همه چیز؛ حس حضور او دارد.

فیلم یك متن فرهنگی است كه گاه فرهنگی را روایت می كند .گاه  فرهنگی را می سازد.در فیلم با روایتی دیگر از سیرو سلوك معنوی سفر خانه خدا مواجه هستیم و به عبارتی فرهنگی در حال بازتولید و شكل گیری است و آن توجه دوباره به هدف‌های حج است نه صرف سفری جغرافیایی  كه تنها فاصله بیرونی  طی می‌شود.

داستان فیلم در محیط روستا اتفاق می‌افتد كه بازنمایی زندگی ساده و به دور از جامعه صنعتی امروز است و نمادها تا آنجا كه امكان داشته نمادهای عام و طبیعی در نظر گرفته شده است تا اشتراك معنایی بین مخاطب عام و فیلم برقرار شود.

موضوع فیلم برای مخاطب مسلمان یك موضوع عام است و استفاده از نمادهای ساده چون طبیعت و نیز موسیقی كه وجه خیال انگیز دارد باعث درگیری احساسی و عاطفی طیف وسیعی از مخاطبان می‌شود. حضور كم رنگ طنزی ظریف منجر به لبخندی در حین درگیری احساسی در فیلم و فهم راحت مفاهیم و نماد‌های سفر به خانه خدا می‌شود .(مثلا زمانی‌كه نصیر به فردی كه پوست تیره‌ و سیاهی دارد می‌گوید: اینم بلال هست)

یكی از اثرگذارترین و مهم ترین عناصر فیلم كه مخاطب را با درگیری حسی به ادامه فرا می خواند موسیقی فیلم است كه به خوبی به كمك تصویر می آید و مفاهیم را القاء می‌كند. به راستی كه موسیقی به دلیل درگیری حس شنوایی و در نتیجه آن تخیل در انتقال مفاهیم دینی آنجا كه  تصویر و حس بینایی از راه باز می‌ماند یاری دهنده خوبی است. انتخاب صدای زن برای موسیقی باعث تلطیف آن شده‌است.

موسیقی در فیلم زمانیكه بی‌بی سلیمه سمعك خود را برداشته جریان دارد و به عبارتی موسیقی آرام دورنی اوست و زمانی كه پسرك می‌خواهد با او حرف بزند و خود می‌خواهد صدای اطرافیان را بشنود؛ سمعك را می‌گذارد این موسیقی قطع می‌شود .سعید شهرام آهنگساز و سازنده موسیقى «وقتى همه خواب بودند در مصاحبه خبری گفته است: خود را درگیر قصه فیلم كردم و سعى كردم موسیقى اى را بشنوم كه اگر در آن لحظه در محل بودم، مى شنیدم. براى موسیقى «وقتى همه خواب بودند» تحت تأثیر محیط و منطقه ‌اى كه در آن قصه فیلم روایت مى شد، از سازهاى محلى و سنتى استفاده كردم. سعى كردم، ملودى ترانه و نوحه‌هایى كه براى این كار ساخته م‌ شود با استفاده از دستگاه چهارگاه ایرانى، آواز دشتى و دیلمان به حس تصاویر كمك كند(http://www.iran-newspaper.com/1384/841028/html/back.htm)

دو  نكته در نقد فیلم می‌توان عنوان كرد كه البته تنها مختص فیلم وقتی همه خواب بودند نیست اول اینكه در فیلم بعضی قسمت‌ها اتفاق‌ها با عقل جور در نمی‌آمد به عنوان نمونه هنگامی كه بی‌بی و بچه‌ها ساعت ها قبل سفر خود را آغاز كرده اند اما مش كریم و پس از آن پدر و مادر بچه‌ها بودن هیچ خطایی همان راه را می‌روند كه آنها رفته اند و نشانی آنها را دقیقا از همان كسانی می‌گیرند كه بچه‌ها با آنها موجه شدند.

                         

نكته دوم عشق نصیر به گلنار است در همه داستان‌های ایرانی حتی شده در حاشیه باید یك عشق و عاشقی وجود داشته باشد و پرده سینما را بگیرد و بتواند گیشه را بدست آورد

واژه خواب به معنای عدم آگاهی و دیوانه و كم عقل باز هم به معنای عدم آگاهی در فیلم پر رنگ است آنجا كه همه این كار بچه‌ها را مسخره می‌دانند و تنها كسی كه با آنها همراهی می‌كند كسی است كه او را دیوانه می پندارند این معنا را به ذهن متواتر می سازد كه بیداری و عاقل بودن در این است كه از قید نمادهای قرار دادی و ظاهر بیرون بیایی و به بطن و درون توجه كنی و آنگاه سفر حج لحظه لحظه می تواند اتفاق  بیافتد.

سیر و روند فیلم به گونه‌ای است كه مخاطب را به این سوی سوق می‌دهد كه همراه و طرف‌دار جبهه بی‌بی باشد و مش كریم را كه نماد آدم متعصب و ساختار كلیشه‌ای اعتقادات و از جمله حج است مقابله كند. در یكی از صحنه‌های پایانی كه مش كریم طواف بی‌بی را كفر می‌خواند مخاطب هم‌سو با جبهه آن سو حرف‌های او را قبول ندارد و اینجاست كه با نگاهی كلی سینما به عنوان یك رسانه دیداری و بصری خود را پیروز در عرصه بازنمایی امور دینی با فرهنگ‌سازی نو معرفی می‌كند و به مخاطب می‌قبولاند كه می تواند. 

 

نظرات() 
feet issues
دوشنبه 27 شهریور 1396 12:01 ق.ظ
What's up, this weekend is pleasant designed for me, for
the reason that this point in time i am reading this enormous educational piece of writing here at my house.
Preston
دوشنبه 9 مرداد 1396 09:49 ب.ظ
Howdy are using Wordpress for your site platform?
I'm new to the blog world but I'm trying to get started and create
my own. Do you require any html coding expertise
to make your own blog? Any help would be greatly appreciated!
Ofelia
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 08:51 ق.ظ
Write more, thats all I have to say. Literally, it seems as though you relied on the video to make your point.
You clearly know what youre talking about, why waste your intelligence
on just posting videos to your site when you could be giving us something informative to read?
جذابیت پنهان علوم اجتماعی
شنبه 9 دی 1385 05:12 ق.ظ
جدیدترین وبلاگ دانشکده علوم اجتماعی با مطالبی از دکتر عبداللهیان دکتر دهقان دکتر لاجوردی و دکتر کاظمی او... فتتاح شد
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر

← درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : مطهره آخوندی

← لینکدونی

← طبقه بندی

← آرشیو

← لینکستان

← صفحات جانبی

← نظرسنجی

    اگر بخواهید یک وبلاگ جدید بسازید از کدام سرویس دهنده وبلاگی استفاده می کنید؟







← آخرین پستها

← نویسندگان

← ابر برچسبها

← آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :