.::ارتباطات::.

نگاهی کوتاه به فیلم "نرگس"

دوشنبه 27 شهریور 1385

نویسنده: معصومه شهبندی | طبقه بندی:عمومی و مسائل روز ، 

امشب راحت می خوابم ...*

فیلم" نرگس" در قالب سریال های شبانه شبکه سوم که مدت طولانی و مدام پخش می شود این بار در ژانری متفاوت با دیگر سریال هایی از این دست پخش شد.

از وقتی که پخش برنامه ای که هر شب باشد، نرگس اولین پخش روایت اجتماعی تلخ بود. پیش از این "زیر آسمان شهر" و"پاورچین" و" شب های برره" همه ژانر طنزداشتند، که اگر هم پیام و نکته اخلاقی  برای بینندگان خود داشت به قدری او را می خنداد و سرگرمی اش می کرد  تا حرفی را که می خواهد  بزند.

این بار بیننده باید به عمق تلخی رفتار ها برود و با اشک های نسرین(عاطفه نوری) بغض کند و حتی در قسمت های پایانی، همراه با غم ناگفته بهروز(مهدی سلوکی) ناراحت شود؛ تا بتواند معنا و پیام کارگردان را دریابد.

نکته دیگر اینکه در سریال های قبلی موضوع داستان به مسائل خانوادگی کمتر اشاره داشت وبیشتر جامعه، سیاست و... را نقد می کرد ( بحث های کلان جامعه)؛ به صورت قسمت قسمت طراحی شده بود موضوع ای ادامه دار نبود.

                        

"نرگس" به  موضوعی اجتماعی که در خردترین سطح جامعه، خانواده امکان بروز دارد پرداخت و این موضوع که مربوط به خانواده است در قالب روابط خانوادگی بیان شد و به بحث های شهر و محله و ... نمی رسد.

دلایل جذابیت نرگس را اینجا بخوانید !!!

1.       زنانه بودن داستان

2.       هرشبه بودن پخش

3.       ژانرملودرام وموضوع جوانان

4.       واقعی بودن و رئال بودن ماجرا

             ۵.    مرگ پوپك گلدره

            و ...

آنچه مسلم است "نرگس" ثابت کرد که اگر بازیگرانی قدر ، حرفه ای  و شناخته شده در فیلمی بازی کنند که نزدیک سه ماه هر شب مهمان خانه های مردم  باشد، جای تامل دارد که این ژانر،  ارزش وقت بیشتر فیلمنامه ای و مشاوره با روانشناسان و کارشناسان برای داستانی قوی و شخصیت هایی اندیشه شده بگذارد، چرا که مخاطب را کاملا با خود درگیر می کند.

حرف اصلی در مورد شخصیت هایی چون "شوکت" و "نسرین" که مشکل شخصیتی دارند نیست که به عبارتی ایجاب می کند که اینگونه باشند بلکه "نرگس" که از اول تا انتها سمبل خوبی هاست و مورد تحسین همه قرار می گیردو حتی "شوکت" نیز باید اقرار کند که او بهترین است و همیشه درست فکر می کرده باید شخصیتی نرمال داشته باشد.

 

 

* این جمله یکی از بینندگان "نرگس" و شاید تعداد زیادی از مخاطبان این سریال است که نسرین، بهروز، نرگس، اعظم و ... را جزیی از اعضاء خانواده  محسوب کرده و هر شب چشم به تلویزیون دوخته و سرنوشت آنها را پیگیری می کنند با پایان فیلم  بار سنگین این شب ها را، از روی دوش برداشتند.

نظرات() 

آفتاب لاگ ، سرویس دهنده جدید وبلاگ نویسی

سه شنبه 21 شهریور 1385

نویسنده: معصومه شهبندی | طبقه بندی:وبلاگ نویسی، 

مصاحبه با مصطفی امیری، مدیر تیم برنامه نویسی آفتاب لاگ متولد 1366 دانشجوی سال دوم کامپیوتر دانشگاه شهید بهشتی

                                                

اعضا تیم خود رامعرفی کنید؟

تیم ما یک تیم 5 نفره است . بهروز شعبانی، برنامه نویس، سجاد کرمی سوم دبیرستان گرافیست و علی امیری دانشجوی سال چهارم سخت افزار ، تیم اطلاع رسانی و ایمان علی زاده سوم دبیرستان مسئول ارتباط با کاربران و روابط عمومی .

آفتاب لاگ چگونه آفتاب لاگ شد؟

همه چیز از ایده ایجاد یك سیستم وبلاگ متفاوت من و برادرم (علی) شروع شد که نتیجه اش پرشیا بلاگ بود.

هنوزهم در وبلاگ تیم آفتاب لاگ لینكی به نام پرشیا بلاگ است كه وقتی كلیك می كنیم به آفتاب لاگ می رسیم چرا ؟ هنوزهمحس تعلق به پرشیا را دارید؟

چون شروع كار سیستم با نام پرشیابلاگ بود و با توجه به تعداد مكان هایی كه باید نام سیستم در آن از پرشیا بلاگ به آفتاب لاگ تغییر داده میشد به طبع مكان هایی هنوز وجود دارند كه این تغییرات هنوز اعمال نشده ... به هر حال پرشیا جزئی از هویت ماست جزئی از هویت هر ایرانی... و این هویت رو تا روزی كه سیستم آفتاب لاگ برقرار خواهد بود با خود حفظ خواهم كرد ...

چرا پرشیا بلاگ تغییر نام داد؟ چرا نام «آفتاب» لاگ ؟

«پرشیا» با نام دو سرویس دهنده دیگر وبلاگ یعنی پرشین بلاگ و پارسی بلاگ قرابت نامی زیادی دارد و به نوعی زیر سلطه انها بود خواستیم در ادامه در زمینه تبلیغ با مشکل مواجه نشویم .

«آفتاب» هم گرم است و هم سوزننده، فضای وبلاگ هم همین دو ویژگی مثبت و منفی را دارد . ما برای گرم کردن آمده ایم برای رقابت، برای اینکه بگوییم آفتاب از شرق می آید در برنامه بلند مدت خود می خواهیم در سرویس دهنده های خارجی هم مطرح شویم.

آفتاب لاگ چه حرف جدیدی در عرصه وبلاگ نویسی دارد؟

ما مجموعه خوبی های سرویس دهنده های مختلف را جمع کرده ایم و علاوه بر آن امکاناتی که تا حالا در سرویس دهنده ها نبوده است و مورد نیاز کاربر است از جمله آپلود عکس را در سرویس خود داریم .

انتقال کل آرشیو از دیگر سرویس دهنده ها به آفتاب لاگ تنها با چهار كلیک یکی دیگر از مزیت های منحصر به فرد آفتاب لاگ است.

امکان انتقال مطالب وبلاگ های قدیمی خود از سرویس دهندگان دیگر،  بیش از 2 گیگا بایت آدرس ایمیل (yourname@pib.ir)  (بزودی)، اختصاص 200 مگابایت فضا به هر کاربر جهت ذخیره فایلهای شخصی و عکسها ، امكان ارسال مطالب خصوصی و قابل نمایش به برخی دوستان

برخی خدمات مجموع بهترین های دیگرسرویس هاست :

امکان ارسال مطالب به کاربران از طریق خبر نامه ، امکان دسته بندی موضوعی مقالات، امكان ایجاد تابلو های بحث و گفتگوی اختصاصی ، سیستم خبر خوان / سرتیتر اخبار / نمایشگر وضعیت یاهو/ میهن بلاگ

امکان درج تصویر نویسنده یا لوگو وبلاگ، امكان ارسال یک موضوع برای نمایش در روزهای آینده/ بلاگفا

امكان بروز رسانی از طریق ایمیل و موبایل (بزودی)، معرفی بلاگهای فعال ، بروز شده و مقالات جدید در صفحه اول سایت / پرشین بلاگ

خودتان هم وبلاگ می نویسید که نیاز ها را بهتر درک کنید؟

دوست دارم بنویسم اما كار های برنامه نویسی نمی گذارد. تجربه شخصی ام بیشتر در زمینه سایت بوده است تا وبلاگ. از هشت سالگی با اینترنت کار می کنم و از آن اوان وبلاگ نویسی با سرویس دهندگان خارجی آشنا شدم.

PIB که در ادامه نام کاربری است به چه معناست ؟

این کلمه مخفف PERSIAN INTERNET BLOGGERS است و در حال حاضر كه من با شما صحبت می كنم 3 دامنه دیگر یعنی Aftabblog.com و Aftablog.ir و Persiablog.ir هم برای استفاده وبلاگ نویسان از سیستم تدارك دیده شده است...

در زمینه تبلیغ سرویس دهنده خود چه کرده اید؟

همانطور که می دانید برای تبلیغ فضای وبلاگ کار خاصی نمی توان کرد و سعی کردیم با بالا بردن کیفیت و تبلیغ فرد به فرد و دهان به دهان محبوبیت بدست بیاوریم.  

در مورد برنامه های آتی خود هم می گویید؟

اگر تا آخرین لحظه محفوظ بماند بهتر است مشکلی که هست در ایران هر ایدهای که بیان شود قبل از اینکه به مرحله عمل برسد سریع کپی برداری می شود ولی قول می دهم در 15 روز آینده خبرهای تازه ای در زمینه وبلاگ نویسی در آفتاب لاگ می شنوید.

بالای صفحه اصلی « آفتاب لاگ، تجربه شیرین وبلاگ نویسی به زبان شرین فارسی » اما وقتی وارد سیستم می شویم برای ثبت کاربری واژه های انگلیسی زیادی دیده می شود.

اولین روز های سیستم است و هسته ان از یک سیستم انگلیسی است اکثرا معادل سازی فارسی کرده ایم اما اشتباهاتی نیز ممكن است رخ داده باشد وبلاگ نویسان می توانند خطاها را از طریق بخش كمك برای ساختن سایتی بدون خطا به ما اطلاع دهند و در بالابردن کیفیت آفتاب لاگ مشارکت کنند.

در زمینه امنیت سرویس دهنده خود چه کرده اید؟

در زمینه امنیت با توجه به اینكه سایت بر روی سرور گروه عصرنت قرار داشته و با توجه به تجربه این گروه در این زمینه از سابقه ای 5 ساله برخوردار می باشند می توان در زمینه امنیت با خیال راحت مطمئن بود. البته در دنیای داده ها تضمین 100% وجود نداشته ولی با تدابیری كه این گروه اندیشیده اند می توان از هر جهت با خیال راحت در آفتاب لاگ فعالیت نمود.

چرا آفتاب لاگ نسبت به سرویس دهندگان دیگر اطلاعات بیشتری می خواهد؟

می خواستیم پس از مدتی بانک اطلاعات آماری کاربران را به وجود بیاوریم .

 ولی باید درنظر بگیرم که  خیلی ها در عرصه وبلاگ نویسی دارای هویت مجازی هستند و این اطلاعات خیلی قابل اعتماد نیست.

پشتوانه مالی و اقتصادی آفتاب لاگ از جا تامین می شود؟ در ماه چقدر هزینه می كنید؟

فعلا خودمان هستیم ولی چند اسپانسر قول همکاری داده اند از جمله شرکت ستارگان رایانه سبز. هزینه تقریبی در حدود 100- 150 تومان می باشد كه با توجه به فعالیت گروه در زمینه برنامه نویسی بر روی هسته اصلی سرویس بخشی از هزینه ها توسط شركت نویسنده هسته انگلیسی تامین می شود.

مصطفی امیری چرا فعالیت در این زمینه را انتخاب کرده است؟

ابتدا اینکه خودمان را مطرح کنیم، هیچ کس قبول نمی کند که یک دانشجوی كامپیوتر در این سطح فعالیت کند و نکته مهم اینکه میانگین سنی تیم آفتاب لاگ 18 سال است و در مراحل بعد سوددهی از خود سیستم هم مد نظر بوده است .

لازم به ذکر است سایت آفتاب لاگ در حال حاضر دارای 1027 کاربر عضو و 1054 وبلاگ به همراه 1615 مطلب ارسال شده که شامل 1134 نظر میباشد. همچنین تعداد کل قالب های موجود 55 عدد میباشد.  با استفاده از این سرویس شما می توانید به سهولت خاطرات ، مطالب ، اطلاعات و مقالات خود را بر روی اینترنت منتشر کنید. 

 

 

 

نظرات() 

نقش رسانه در بازنمایی و بازآفرینی عاشورا

جمعه 17 شهریور 1385

نویسنده: معصومه شهبندی | طبقه بندی:سینما و تلویزویون ، 

چکیده

قصد اصلی من در این مقاله نشان دادن نقش رسانه - ‏به عنوان ركن اصلی زندگی مردمان این روزگار - در تعابیر و تفاسیر دینی  است.گروهی بر این باورند كه رسانه ها با پخش برنامه های گوناگون در حال" تقدس زدایی" هستند و مفاهیم دینی را در ذهن مردم كمرنگ می كنند و عده ای هم می گویند رسانه ها با ابزار و تكنولوژی ای كه دارند می توانند تقدس ها را تعمیق بخشند. برای بیان كاركرد و نقش رسانه در نحوه بازنمایی امور دینی باید ابتدا مفهوم تقدس و در نتیجه آن تقدس زایی و تقدس زدایی مشخص شود.

سوال این است كه آیا رسانه در تولید برنامه هایی با موضوعیت دینی آن دینی را كه در دنیای واقعی هست را بازنمایی می كند یا اینكه نه خود تقدس و مفاهیم دیگری خلق می كند و در طول زمان با تكرر سعی در مفهوم سازی و آفرینش دارند. نحوه بیان مفاهیم در فیلم "دخیل" را به عنوان یك فیلمی با موضوعیت عاشورا و مراسم قمه زنی  بررسی كرده ام.تحلیل محتوا و نشانه شناختی فیلم دخیل حاكی از این است كه روایت داستان تنها به بیان آنچه در جامعه هست نمی پردازد یعنی تنها مراسم و آیینی كه مردم در دهه محرم اجرا می كنند را نشان نمی دهد، البته به طور صریح در برابر این آیین موضع نمی گیرد و تقدس آن در میان مردم را زیر سوال نمی برد بلكه به آرامی به بیان آنچه در جامعه عرف است و تقدسی كه شكستن آن حرمت دارد می پردازد و در ادامه بی آن كه توهینی به این تقدس بكند خود تقدسی دیگر را خلق می كند و مخاطب را درگیر یك انتخاب می كند و در انتها با صحنه های پایانی فیلم سعی در اثبات اثر بخشی و درست بودن تقدس و معنای خلق شده خودش دارد.

مقدمه

مراسم ها و آئین ها با  نقل سینه به سینه و در گذر تاریخ امتداد می یابند و در این جریان با برجسته شدن برخی از عناصر و نادیده گرفتن برخی دیگر، دگرگونی ها و شکل های مختلف می یابند. با ظهور تکنولوژی ها و وسایل ارتباطی جدید این انتقال دچار  تغییراتی می شوند. سرعت و وسعت پوشش باعث می شود که افراد با شکل های دیگر مراسم در میان اقوام دیگر آشنا شوند.

در این مقاله من مراسم عاشورا را به عنوان جزیی از آیین های دینی و مذهبی در نظر گرفته و بیان این مراسم را در فیلم "دخیل" به عنوان نماینده ای از یک رسانه مورد تحلیل قرار می دهم.

سوال اصلی این اینست که رسانه به عنوان وسیله ارتباطی که بیان آیین ها و مراسم می پردازد آیا آنچه در عالم واقع اتفاق می افتد را بازنمایی می کند یا اینکه نه خود نیز مفهوم جدید را می آفریند و سعی در اشاعه آن دارد . رسانه ای با داشتن داستان روایی مثل فیلم، مُهر تاییدی است بر تقدساتی که در جامعه وجود دارد یا اینکه تقدس موجود در جامعه را به چالش می کشد و پس از رد آن خود تقدسی دیگر می آفریند. فیلم دخیل نمونه  مناسبی از یک کار رسانه ای برای رسیدن به پاسخ سوال های مطرح شده است.

عاشورا به عنوان یکی از  اصلی ترین  مراسم آیینی دین اسلام، پیام آور مجموعه ای از باورها و اعتقادات دینی می باشد همانگونه که دورکیم می گوید: "آیین ها در حکم اجزاء(نماد) فیزیکی ِ قابل ِ مشاهده هستند که باورها را تقویت می کنند"(استونز85:1381) تقدس یکی از عناصر اصلی در تداوم بخشی و استمرار  آئین ها  و مراسم مذهبی است.

تقدس در این مقاله نه به آن معنایی که دورکیم در ذهن دارد و آن را زاده یک اجتماع و جمع می داند بلکه به دو دسته تقسیم می شود:

ú    تقدسات الهی و ذاتی عاشورا

ú    تقدسات اجتماعی عاشورا

دلیل این تقسیم بندی هم این است که دین و امور مذهبی از دید نگارنده تنها منشاء اجتماعی ندارد بلکه از یک منبع ماورایی و خدایی نشات گرفته است. مشکلی که در این بررسی وجود دارد جدایی و انفصال این دو نوع تقدس از همدیگر می باشد، مرزی مبهم و نا معلومی بین این دو می باشد که حتی مخاطب عاشورا نیز، هم اکنون بعد از گذشت 1400 سال؛ وقتی مورد خطاب  حسین (ع) قرار می گیرد در هاله ای از ابهام فرو می رود."نوعی اسطوره زایی و خلق جلوه های قدسی غریبی که حتی در متن ادیان دیده نمی شود" (حجاریان ،163:1380) در طول تاریخ با نیت های  مختلف به وجود آمده است که عاشورا هم به عنوان یک مراسم مذهبی از این امر مبرا نبوده است.

تحلیل نشانه شناختی فیلم و موشکافی روایت آن می تواند نقش رسانه و نحوه  خوانش مراسم عاشورا، را نشان دهد. روش بازگشایی رمزگان و نشانه شناسی فیلم به طریق تحلیل جانشینی لوی – استروس است كه مستلزم  تقابل های دو - دویی است که در متن وجود دارد و می تواند  از متنی که به آنها معنا می دهد استنباط شود. با بررسی تقابل های دوتایی؛ آنچه در متن وجود دارد و آنچه در تقابل این مفهوم می باشد می توان رموز اثر بخشی و کارکرد نشانه های به کار رفته در فیلم را دریافت.

ارتباطات و نحوه بیان ِ پیام عاشورا تاثیر عمیقی در بازتولید و تعمیق نگرش های قالب و از طرف دیگر آفرینش تقدسی نو می تواند داشته باشد، فیلم دخیل موضوع آیین و مراسم قمه زدن در روز عاشورا را به تصویر می کشد آنچه همیت دارد ریزبینی و ظرافت در بیان این مراسم است. در روایت داستان به طور مستقیم این مراسم را نقد نمی کند بلکه ابتدا به تشریح و چگونگی آن می پردازد و بعد فلسفه قمه زدن را از دید یک کودک مطرح می کند که تا انتهای فیلم به دنبال جواب می گردد. آنچه موجب اهمیت این روایت می شود این است که آیین و مراسمی که ممکن است مخاطب فیلم هم با آن همذات پنداری کند را نشان می دهد و در ادامه او را دچار درگیری ذهنی می کند و همراه با قهرمان داستان جویای یافتن جواب اما در انتها نه تنها این آیین را مقدس  به معنای غیر قابل اجرا نشدن نمی داند بلکه جاگزین هایی هم برای آن معرفی کند که اثر بخش است به طوری که موجب شفا هم می شود. به عبارتی می توان گفت فیلم در نتیجه گیری خود تقدسی دیگر را خلق می کند که آن تقدس اثر بخش و شفادهنده است.

خلاصه فیلم

در روایت فیلم زمانی که کودک به دنیا آمده، پدر نذر کرده که او در ده سالگی قمه بزند. حال کودک ده ساله شده اما به شدت از قمه زدن می ترسد. تقابل و گریز کودک و پدر برای مجاب کردن یکدیگر داستان فیلم را می سازد که در این بین اولین سوالی که در ذهن مخاطب و قهرمان داستان (پسرک) که در این ماجرا گیر کرده است این است که"اصلا چرا قمه زدن ؟" طرح این سوال فلسفه زدن قمه را زیز سوال می برد. نکته مهم در این فیلم این است که به کررات تاکید می کند که این پسر عاشق امام حسین است ولی قمه زدن را دوست ندارد. جدا کردن عشق به حسین (ع) از مراسم قمه زدن که آن را اوج دوست داشتن و عشق به حسین می دانند از ظرافت های فیلم می باشد. به خوبی می خواهد بیان کند که می شود عاشق امام حسین بود اما به نذر خود را که آن را قانون غیر قابل نقض می دانند هم ادا نکرد.

تقابل های دو قطبی

در تحلیل نشانه شناختی فیلم آنچه سبب جذب مخاطب و انتقال پیام اصلی داستان به مخاطب می شود، ساختار روایت داستان است.چند مورد از تقابل هایی که با توجه به مدل لوی-استروس در متن داستان وجود دارد را بیان می کنم و در ادامه به تفسیر آن ها می پردازم .

 

تقابل های دو قطبی در فیلم دخیل

روستا

شهر

پسرک ده ساله

آدم بزرگسال

سیدجوان (روشنفکر)

روحانی پیر

 

ú    مکان فیلم :

داستان فیلم در یک روستا اتفاق می افتد. روستا در مقابل شهر جایی است که هنوز سنت ها و آداب و رسوم محکم تر است. مردم به طور کلی در روستا ها به آیین ها و مراسم ها پایبند تر می باشند و انتخاب جایی برای شکستن رسوم و سنت ها که خود اوج استقامت است از نکته های اصلی فیلم می باشد. از طرف دیگر این داستان در یک روستای ترک نشین است. موسیقی فیلم و لهجه مردم به وضوح به این امر اشاره می کند. قومیت ترک هم در ایران با تصور ذهنی تعصب همراه است . پس روستا بودن و ترک نشین بودن باعث پذیرش این نکته در ذهن مخاطب می شود که مردمان این فیلم به آیین ها و مراسم بسیار مقید می باشند.

        سن قهرمان:

قهرمان داستان که به مخالفت بر می خیزد و مراسم و آیینی که تا قبل از آن همیشه اجرا می شده و مدت ها بوده که کسی به چرایی آن فکر نمی کرده است به چالش می کشد و از همگان فلسفه آن را می پرسد،یک کودک ده ساله است. دوران کودکی دوران انعطاف ست دورانی که هنوز شخصیت آدمی سفت و سخت نشده است به عبارتی جای برای تغییر و دگرگونی وجود دارد. انتخاب یک کودک در برابر یک آدم بزرگسال از دیگر نشانه های به کار رفته شده در فیلم میباشد.

        مرجع دینی:

در اکثر فیلم ها حالت قالب و کلیشه ای نشان دادن مرجع دینی به عنوان شخصی که افراد سوال های خود را از او می پرسند یک روحانی با محاسن سفید می باشد که نشان از با تجربگی دارد . در این فیلم سید که مردم برای انجام مراسم عاشورا از راهنمایی های او استفاده می کنندیک جوان سی ساله است که روحانی نیست بلکه تنها یک عبا بر دوش دارد. البته در متن روایت فیلم برای دادن تقدس به این جوان سی ساله آن را سید نامیده اند که به خاطر بودن از نوادگان امامان آن وجه تقدس حفظ شده است و دارای اعتبار است.

تحلیل فیلم

آنچه در داستان فیلم، مردم این روستا را به یکدیگر پیوند می دهد تلاش برای برپایی مراسم تعزیه می باشد. همانطور که دورکیم می گوید کارکرد مراسم ها و آیین ها در جامعه ایجاد همبستگی اجتماعی می باشد. وقتی مردم روستا با نبود اسب ذوالجناح سردرگم می شوند و حس می کنند که دیگر کاری نمی توانند بکنند سید به آنها دلداری می دهد که اینها وحی منزل نیست که راه چاره و گریز نداشته باشد و نفس عمل است که مهم می باشد. در ادامه فیلم، در جایی پسرک تسبیحی در دست دارد سید وقتی به او می رسد تسبیح را می گیرد و با آن بازی می کند پسرک از تقدسی که پدر از تسبیح گفته حرف می زند و سید در جواب می گوید که ذکری که بر تسبیح خوانده می شود تقدس دارد نه خود ابن دانه ها، اینها که تنها سنگ هستند.

فیلم با این تلنگر های کوچک به اعتقادات آغاز می شود تا در ادامه به بیان مسئله اصلی که همان قمه زدن می باشد بپردازد. بیان نکات ریز و جزیی قبل از موضوع اصلی به آمادگی مخاطب کمک می کند.

اوج داستان فیلم درگیری و تعارض پسرک با خود است که از یک سو بزغاله اش را که پدر گفته اگر نیایی آن را می کشم خیلی دوست دارد و از سوی دیگر از قمه زدن می ترسد. تنشی که پسر با خود دارد و از طرف دیگر هم نتوانسته با این همه سوال و جواب از هر کسی که می شناخته جوابی قانع کننده برای قمه زدن بیابد. نوئل نئومان (1973،1980) استدلال می کند که سه ویژگی ارتباط جمعی، یعنی تراکم، همه جایی بودن[1] و هم صدایی[2] در ایجاد اثرهای قوی بر افکار عمومی با هم ترکیب می شوند و در جریان مارپیچ سکوت برخی صدا(نوع بینش و عقاید ) ها خفه می شوند و آنکه قدرت بیشتری دارد باز می ماند. پسرک هم در جامعه کوچک روستایی فیلم درون مارپیچ سکوت دست و پا می زند. در چنین حالتی دو راه برای انتخاب وجود دارد:

§         انزوا

§         مقاومت

پسرک در این شرایط دو راه پیش دارد یکی اینکه سکوت کند و درون مارپیچ خفه شود و او هم مثل دیگر افراد بدون اینکه دلیل و فلسفه عمل خود را بدانند تنها آن را انجام دهند. اما پسرک روش دوم را انتخاب می کند با اینکه حتی با نگاه هم از سوی دیگران طرد می شود اما مقاومت می کند و سعی می کند کاری را انجام دهد که آن را درست می داند. شرایط زندگی ما را با نیروی تقدیری گریزناپذیر تعیین و مشخص می کند تقدیری که از محدود شدن ما در قفسی آهنین خبر می دهد. فرار از این قفس آهنین تنها توهم زدایی می باشد. گشتن و یافتن پاسخ برای چرایی آیین ها و مراسم یکی از نمود های این رهایی است و به تعبیر وبر فرد می خواهد با عقلانیت بر مسئله چیره شود.

ارتباط با عاشورا تنها یک ارتباط فردی نیست، امری جمعی و اجتماعی شکل می گیرد که با واسطه ها و تعبیر های گوناگون از عاشورا معنی متفاوتی بازتولید می شود. وسیله ارتباطاتی همچون پلی بین افراد جامعه عمل می کند و آنان را از تعلقشان به یک کل آگاه می سازد.(ساروخانی ،92:1382)رسانه سعی می کند معانی جمعی مشترکی را خلق کند که در آن دیگرانِ این جامعه با پسرک همذات پنداری کنندو این امر جمعی تقویت شود.

در فیلم زمانی که مسئله اصلی که همان قمه زدن می باشد به چالش کشیده می شود و تقدسی که حتی اجازه اندیشه را نمی دهد به بحث می کشد به راحتی رها نمی کند بلکه وقتی آیینی نقد شود و کنار گذشته شود نمی توان همینطور رها کرد و باید جایگزینی برای آن یافت.  نقش رسانه در تولید و آفرینش امری نو و تقدسی دیگر اینجا نمود می یابد.

سید برای مجاب کردن پدر پسر، برای دست کشیدن از قمه زدن پسر، بعداز اینکه دلیل می اورد که تقدسی که برای قمه زدن قائل هستید درست نیست و راه دیگری را پیشنهاد می دهد و می گوید که در شهر دیده که مردم به جای اینکه خون خود را به نشان عشق به حسین (ع) بر زمین ریزند، خون اهدا می کنند یا اینکه می گوید حیوانی نذر کن و به جای قمه زدن پسرک آن را قربانی کن.

جنبش کربلا و قیام حسین (ع) از مهم ترین منابع ساخت هویت دینی و مذهبی مسلمانان است. مانوئل کاستلز[3] هویت را همچون "فرایند ساخته شدن معنا بر پایه یک ویژگی فرهنگی و یا یک دسته ویژگی های فرهنگی که بر دیگر منابع معنا برتری دارند" تعریف می کند(گل محمدی ،225:13881).معنا ساز بودن هویت بر ساختگی بودن آن دلالت می کند، با توجه به شرایط اجتماعی خود دست به بازتولید می زنند. در جریان تاریخ، انسان مذهبی ارزش های مختلفی به همان تجربه اساسی مذهبی داده است (الیاده،46:1375) برجسته شدن برخی از وجوه در عصر ارتباطات موجب می شود که گاه رفتار های کلیشه ای شکل گیرد .

نقدی که به پایان این فیلم می توان کرد گرفتار شدن به رفتار های کلیشه ای است. در پایان فیلم زمانی که پسرک بزغاله خود را برای شفای اولدوز ( دختر فلج) قربانی می کند در صحنه آخر دختر بر روی پاهای خود می ایستد.

فانکاورز و شاو (1995) استدلال کردند فیلم، تلویزیون و کامپوتر با دستکاری و تنظیم مجدد محتوا و فرایند های تجربه ارتباطی، بر درک و فهم مخاطب از واقعیت اثر می گذارند. از جمله اثر های این  تجربه های مصنوعی؛ گرایش زیاد به کمال و عملکرد بالا ، انتظار حل مشکلات به طور سریع و موثر می باشد (سورین،396:1381) با پخش قالب های کلیشه ای از عاشورا و تقدسات آن مخاطب برنامه ها به خصوص برنامه های تصویری ذهنیت هایی می سازند مثل اینکه همیشه چون در فیلم شفا و معجزه را شاهد بوده اند، این چنین انتظاری را در عالم واقع دارند و حتی اگر حاجتشان بر آورده نشود عاشورا و حسین(ع) و قدرت خدا را زیر سوال می برند.

این فیلم و دیگر تصویر های نشان داده شده از رسانه تقویت کننده دیدگاه کلیشه ای هستند که حتی می تواند به ریشه و اصل عاشورا نیز لطمه بزند.

نتیجه گیری

رسانه با به کار گیری ابزار و تکنولوژی های روز قدرت این را دارد که هم به بازنمایی بپردازد و هم اینکه آنچه را که خود می خواهد، خلق کند. البته نکته اصلی در به چالش کشیدن مراسم و یافتن جایگزین برای آن؛ نحوه ورود و ساختار روایت می باشد. وقتی روایت به خوبی توانست با مخاطب خود ارتباط برقرار کند و او را درگیر کند در ادامه می تواند تغییراتی را هم ایجاد کند.

استمرار نیز نکته اساسی دیگر است. در جامعه توده وار که رسانه نقش اصلی را بر عهده دارد به مرور با تکرار آنچه خود بهترین می داند از یک سو و نشان ندادن آن وجهی که  در جامعه رواج دارد از سوی دیگر می تواند تغییرات را اعمال کند. به طور مثال زمانی که فیلم هایی این چنین از تلویزیون و سینما پخش می شود و قمه زدن را نه تنها اوج عشق به حسین (ع) معرفی نمی کند بلکه  مردود می داند و  جایگزین هایی چون اهداء خون پیشنهاد می دهد، همه سعی خود را برای تشویق به این امر مبذول می کند و از سوی دیگر با وجود اینکه مراسم قمه زدن هنوز در جامعه رواج دارد آن را در رسانه تصویری بازنمایی نمی کند. کم کم مراسم به دلیل عدم برجستگی و نشان داده نشدن از یاد می رود و آنچه رسانه قصد داشته است در جامعه معمول می شود .پس رسانه ها این قدرت را دارند که خود مفاهیم جدیدی خلق کنند و به مرور آن را در جامعه رواج دهند.

منابع:

§        آسابرگر،آرتور(1380)روایت در فرهنگ عامیانه رسانه و زندگی روزمره، ترجمه محمد رضا لیراوی،تهران:انتشارات سروش

§       استونز، راب ( 1957) متفکران بزرگ جامعه شناسی، ترجمه مهرداد میردامادی، چاپ دوم 1381، تهران: نشر مرکز 

§       تانکارد، سورین ( 1381). نظریه های ارتباطات، ترجمه علیرضا دهقان، انتشارات دانشگاه تهران

§       حجاریان، سعید (1380) از شاهد قدسی تا شاهد بازاری؛ عرفی شدن دین در سپهر سیاست، تهران: طرح نو

§       ساروخانی، اقر (1382)جامعه شناسی ارتباطات، تهران :انتشارات اطلاعات 

§       گل محمدی، احمد (1381) جهانی شدن فرهنگ ،هویت، تهران: نشر نی

§       الیاده، یرچا(1375) مقدس و نا مقدس، ترجمه نصرالله زنگوئی، تهران:انتشارات سروش

 

 



[1] . ubiquity

[2] Consonance

[3] castells

نظرات() 

مصرف تلویزیون در خانواده

جمعه 10 شهریور 1385

نویسنده: معصومه شهبندی | طبقه بندی:سینما و تلویزویون ، 

                           

با نگاهی به تاریخ تحول تلویزیون می توان دریافت که این رسانه روزگاری، بیشتر متعلق به طبقات بالا بوده است و از لحاظ زمانی محتوای اندکی را بر می گرفته است، امروزه یکی از اعضای خانواده است که تقریبا در همه زمان ها هست و از لحاظ کمی،محتوایی گسترده  یافته است. اولین فاصله ی زیاد پخش تلویزیون عمومی از واشنگتن سیتی به نیویورک پخش شد.در 23 دسامبر 1931میلادی اولین تلویزیون تمام الکترونیکی در لس آنجلس توسط جیمز جی. واکر، کیت اسمیت و جورج گرش وین شروع به کار کرد. اولین پخش تلویزیونی منظم در کانادا از سال 1952شروع شد.(خجسته :2005)از آن زمان که تلویزیون تنها در خانواده های مرفه و طبقه بالا وجود داشت تا حال که حتی در کشور های در حال توسعه تلویزیون از لوازم معمولی خانه است ، تغییرات زیادی در نقش تلویزیون در زندگی به وجود آمده است .

قدرت تلویزیون

جامعه شناسان بر قدرت بیشتر رسانه تلویزیون در مقابل سایر رسانه ها تاکید می ورزند و در برخی موارد، از تلویزیون به عنوان پرقدرت ترین رسانه نام می برند (اعزازی:1373،52) بزرگترین دلیل این قدرت ، طیف گسترده مخاطبان می باشد .تلویزیون جزئی از زندگی روزمره آدمیان دنیای امروز را تشکیل می دهد ،اما از این نکته هم نباید غافل شد که همانگونه که کاتز می گوید :"پیام پرقدرت ترین رسانه ها هم بر فردی که بر مبنای ویژگی های اجتماعی و روان شناختی خود برای آن استفاده نمی یابد، اثری ندارد ." ارزش ها ، علایق، وابستگی ها و نقش اجتماعی مخاطبان در استفاده از رسانه ها، نقش مهمی را ایفا می کند.(نیکو و همکاران:1381،78) مخاطب برنامه های تلویزیون بودن صرف تماشای تلویزیون در زمان و مکان خاص نیست بلکه عوامل پیشین، حین و پسین در درک مخاطب نقش بسزایی دارد که شرایط فیزیکی و اجتماعی مختلفی در آن دخیل هستند . 

تاثیر دیگر رسانه ها بر مصرف تلویزیون :

"معمولا گذراندن اوقات فرغت دارای مخارجی است ، تلویزیون کم خرج ترین وسیله گذراندن فراغت است"(اعزاری :1373،59) با وجود رسانه های دیگری چون سینما ، کتاب ، اینترنت و ...  تلویزیون از همه رسانه های دیگر بیشتر استفاده می شود.

"با ورود یک دستگاه تلویزیون به خانه ، تغییراتی در شیوه رفتاری افراد خانواده دیده می شود اکثر گردهم آییهای شبانه خانواده به دور تلویزیون و به خاطر برنامه های آن است "(اعزازی:1373،53)تلویزیون گروه خانواده را دور خود متمرکز می کند"(مارتینز:1354،108)البته روشن بودن تلویزیون حتی با وجود عدم توجه و تماشای اعضاء خانواده نشان از نوعی عادت نیز دارد . بوردیو اندیشه ی "عادت" را برای مشخص کردن نظامی از گرایش های فرهنگی برگرفته از اجتماع و کنش هایی که مردم را از دیدگاه شیوه زیستی از هم متمایز می کند ،زنده و دوباره مطرح کرد . عادت ، تمام پهنه ی فرهنگی – تولید ، ادراک و ارزیابی کنش های روزمره _ را در بر می گیرد  (لال:1379،104) ماکوزه می گوید نظارت اجتماعی باعث شده تا نیاز مقاومت ناپذیر به تولید و مصرف زائد، نیاز به کار خرفت کننده که در واقع ضروری هم نیست ، نیاز به فراغتی که این خرفتی را ستایش و تداوم بخشد پیدا می شود .(کازینو:1364،169)

لال کاربرد های اجتماعی تلویزیون را اینگونه عنوان می کند :

آسان سازی ارتباط : نمایش تجربه ها ، زمینه های مشترک ، ورود به گفتگو ها ، کاهش دل نگرانی ، فراهم آوردن موضوع برای گفتگو ف مشخص کردن ارزش ها

وابستگی / روی گردانی : تماس یا روی گردانی جسمی و کلامی ، همبستگی خانوادگی ، آرامش دهنده به خانواده ، کاهش برخورد ، نگهداری پیوند ها

آموزش اجتماعی : تصمیم گیری ، نمومه برداری رفتاری ، حل دشواری ها ، انتقال ارزش ها، مشروع سازی ،پراکندن دانسته ها ، جایگزین آموزش مدرسه ای

کارآمدی / چیرگی : انجام نقش اجتماعی ، تقویت نقشه ، عرضه داشت نقش های جایگزین، اعتبار روشنفکرانه ، اعمال قدرت ، دروازه بانی خبر ، آسان سازی گفتمان .

البته از میان کارکرد های تلویزیون ویژگی های خود رسانه تلویزیون و شرایط تماشای آن،کارکرد سرگرم کنندگی از همه بیشتر است. "تلویزیون قبل از هر چیز به عنوان وسیله تمدد اعصاب ، گذراندن وقت آزاد بدون ایجاد معضل وجود برای خود ، و در عین حال ابزار آموختن تلقی می شود ." ( مارتینز:1354،56) فرد زمانی که خسته از کار روزانه به خصوص زندگی پر تراکم شهری ،جلوی تلویزیون می نشیند می خواهد به نوعی از مشکلات خود فرار کند و حتی اگر شده لحظاتی چند با دنیایی آرام و سرگرم کننده ارتباط برقرار کند . البته نباید از نقش آموزشی تلویزیون غافل شد چرا که زمانی که مخاطب خود را در آغوش تلویزیون رها می کند به صورت غیر مستقیم و ناآگاهانه می تواند خیلی از مفاهیم را هم بپذیرد . این نکته آموزش به نوع القاء پیام از تلویزیون و محتوای برنامه هم بستگی دارد .

برنامه های تلویزیون در بیشتر خانواده ها ، به نوعی ، تغییرات در عادت ها ایجاد می کند.ساعات خواب ، روابط خانوادگی ، غذا خوردن و ساعات تفریح و اوقات فراغت و...تغییر می کند (مارتینز:1354،110) هماهنگ کردن زمان غذاخودن با برنامه های تلویزیون و یا بیدار ماندن برای دیدن بعضی برنامه ها از اثرات آشکار تلویزیون بر برنامه خانواده می باشد .

از آنجا که کار تلویزیون نمایش است ، زمانی می تواند ما را به نمایش خود جلب کند که نمایش با ما رابطه برقرار کند ، این رابطه به دو صورت برقرار می شود : یا خودمان در آن نمایش ببینیم یعنی خودمان را با ابژه و یا شخصیتی از آن نمایش هم هویت کنیم ، یا تمایلات و خواسته های قلبی که در ما وجود دارند ولی نمی خواهیم آن را قبول کنیم به صورت کم و بیش ناآگاهانه نمایش نسبت دهیم و یا در آن فرافکنی کنیم . این دو فراگرد که در آن واحد هم متضاد و هم مکمل هم هستند، یعنی فراگرد این همانی و فرافکنی در تحلیل روابط میان تماشاگر و نمایش نقش اساسی دارد . (کازینو:1364،176) به همین دلیل توجه به داستان ها سریال های تلویزیونی بیش از سایر برنامه ها ارجحیت دارد.

نکته قابل توجه دیگر استفاده ابزارگرایانه از تلویزیون برای ایجاد بحث و گفت و گو می باشد. مصرف ابداعی، مصرف تولیدی است. مصرف‌كننده در این‌جا تولید كنننده است. همان‌طور كه فیسك گفته‌است كالاها ناتمام تولید می‌شوند این مصرف‌كننده‌ها هستند كه كالاها را تكمیل می‌كنند. بنابراین در این رویكرد معنای مصرف و تولید تغییر یافته و در نفس كردار مصرفی نوعی مقاومت و تولید دیده می‌شود.(کاظمی:1384)اولین قدم برای برقراری ارتباط اجتماعی ، یافتن موضوعی است که برای دو طرف جالب باشد.ممکن است رسانه های جمعی ، به ویژه رادیو و تلویزیون که جنبه همگانی تری دارند،موضوع صحبت فراهم سازند همچنین در مورادی که ارتباط اجتماعی در گروه (دوستان یا خانواده) دیده می شود ، فرد احساس می کند برای آن که بتواند در صحبت ها شرکت کند ، ناگریز باید از محتوای رسانه ها آگاه باشد."(نیکو و همکاران:1381،104) شاید بتوان با دیدی جنسیتی اینگونه عنوان کرد که زنان برای برقراری ارتباط و تحکیم هویت خود در این ارتباط بیشتر از مردان از موضوعیت بحث در مورد سریال ها، مدل های لباس و شیوه و نوع رفتار صحبت می کنند . البته مردان هم برای بحث های سیاسی خود تا حدودی از این حربه استفاده می کنند .

در پایان باید گفت" در جامعه ی جدید فرد از یكسو آزاد است و فردیتش شكل می‌گیرد و از سوی دیگر در حصار جامعه خود را حس می‌كند و دائما به عرصه‌های آزادی او تعرض می‌شود. در چنین وضعیتی شیوه ی خاص مصرف كردن راهی برای بیان خود در رابطه با دیگران است. بنابراین مصرف كردن راهی برای اثبات خود و حفظ اقتدار فردی است."(کاظمی:1384)مصرف تلویزیون نیز از این قاعده مستثنی نیست و فرد در جریان تماشا و مصرف تلویزیون سعی در تحکیم هویت شخصی اش دارد و هم این هویت شیوه مصرف اش را تعیین می کند .در این فرآیند فرد کامل می شود .

منابع :

·         اعزاری ،شهلا (1373)خانواده و تلویزیون ،گناباد : نشر مرندیز

·         خجسته،  خاطره (2005) تلویزیون چگو نه بوجودآمد ودرکجا شروع به کارکرد ؟ ، سایت مشعل : http://www.mashal.org/home/main/helmi.php?id=00080

·         کازینو ، ژان (1364) قدرت تلویزیون ، ترجمه علی اسدی ، تهران : موسسه انتشارات امیرکبیر

·         کاظمی ، عباس (1384) سه پارادایم در مطالعات مصرف فرهنگی :

http://207.176.216.169/WebFa/Default.aspx?IssueType=1&IssueDate=1385/01/19&Group=24

·         لال،جیمز(1379)رسانه ها ،ارتباطات ، فرهنگ ،ترجمه مجید نکودست،تهران : انتشارات موسسه ایران 

·         مارتینز،ادریک ملون (1354)تلویزیون در خاناوده و جامعه نو ،ترجمه جمشید ارجمند،تهران : انتشارات سروش

·         نیکو ، مینو و همکاران (1381) شناخت مخاطب تلویزیون با رویکرد " استفاده و رضامندی"،تهران:انتشارات سروش

 

نظرات() 
  • تعداد کل صفحات : 9 
  • 1  
  • 2  
  • 3  
  • 4  
  • 5  
  • 6  
  • 7  
  • ...  

← درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : مطهره آخوندی

← لینکدونی

← طبقه بندی

← آرشیو

← لینکستان

← صفحات جانبی

← نظرسنجی

    اگر بخواهید یک وبلاگ جدید بسازید از کدام سرویس دهنده وبلاگی استفاده می کنید؟







← آخرین پستها

← نویسندگان

← ابر برچسبها

← آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :